1995

16.-29.12.1995

στους κινηματογράφους ΜOVIMENTO και NOTAUSGANG

Kottbusser Damm 22, Berlin-Kreuzberg και Vorbergstraße 1, Berlin-Schöneberg

3ες Ημέρες Ελληνικού Κινηματογράφου στο Βερολίνο

Μια ιδιομορφία του Ελληνικού Κινηματογράφου

Η σύντομη και μέχρι τώρα μοναδική άνθηση της ελληνικής κινηματογραφικής παραγωγής στις δεκαετίες του '50 και '60 συνεχίστηκε με μια γενική επιβολή της εθνικής πολιτιστικής παράδοσης ενόψει της οριστικής εκβιομηχάνισης της χώρας και τις αλλαγές που αυτή συνεπέφερε.

Οι σκηνοθέτες των τότε τόσο δημοφιλών φαρσοκωμωδιών και μελοδραμάτων, όπως οι Ντίνος Δημόπουλος, Ντίνος Κατσουρίδης και Ορέστης Λάσκος, του οποίου η ταινία Δάφνις και Χλόη καταλογίζεται στα πρώτα σημαντικά καλλιτεχνικά δημιουργήματα καθώς και οι σκηνοθέτες που ασχολήθηκαν τις επόμενες δεκαετίες με κοινωνικοκριτικά και ιστορικοκριτικά έργα (π.χ. οι γνωστοί στο εξωτερικό Αγγελόπουλος, Βούλγαρης, Φέρρης, τους οποίους δεν συμπεριλαμβάνουμε στο αφιέρωμά μας προκειμένου να προβληθούν οι νεότεροι), όλοι αυτοί σήμερα μόνο με δυσκολία μπορούν να απασχοληθούν στο επάγγελμά τους και δεν βρίσκουν εύκολα καταξίωση.

Από τη μια πλευρά η εγχώρια κινηματογραφική παραγωγή έχει το μερίδιο της στη διεθνή κρίση του κινηματογράφου, η οποία διακρίνεται από την απομόνωση των σκηνοθετών, την απορρόφησή τους από τους τηλεοπτικούς σταθμούς και τη διαφήμιση και κυρίως από την εξάρτησή τους από την αστάθεια της εθνικής και ευρωπαϊκής καλλιτεχνικής υποστήριξης.

Από την άλλη μεριά δεν μπόρεσε ποτέ η εγχώρια βιομηχανία να έχει μια σταθερότητα στην κινηματογραφική παραγωγή ούτε και εξελίχθηκε σε παράδοση μια κινηματογραφικής σχολής. Σήμερα η παραγωγή ταινιών απαιτεί  από τους περισσότερους δημιουργούς την ίδρυση ενός ολόκληρου συστήματος παραγωγής για κάθε καινούργια ταινία. Και μια και η κινηματογραφία είναι εκτεθειμένη σε συνεχείς ανακατατάξεις λόγω τεχνικών εξελίξεων και οικονομικής αστάθειας καθώς και διαρκών εναλλασσόμενων απόψεων και απαιτήσεων σημαίνει για εκείνους τους λιγοστούς σκηνοθέτες που έχουν την ευκαιρία να γυρίζουν μια ταινία κάθε τρία μέχρι πέντε χρόνια, ότι πρέπει να αρχίζουν πάλι από την αρχή και παραιτούνται εκ νέου από την κινηματογραφία.

Με τον τρόπο αυτό βέβαια ο συνεχής αρχάριος και ανοιχτός σε νέα ρεύματα ελληνικός κινηματογράφος κρύβει μέσα του και μια ουσιαστική ευκαιρία. Καθώς είναι διαρκώς μαθητευόμενος και αυτοσχεδιάζων, αφελής και ευρηματικός, θα μπορούσε να συντελέσει στην ανανέωση του παλιού κινηματογράφου και σε αντίθεση με τα σήριαλ και τις αναπαραγωγές, να έρθει σε αντιπαράθεση με το κατεστημένο των κινηματογραφικά αναδειγμένων χωρών. Με αυτό τον τρόπο ορισμένοι σκηνοθέτες που επιλέξαμε πραγματεύονται θέματα που είναι κατά κάποιο τρόπο χαρακτηριστικά για την Ελλάδα και προσανατολίζονται στην ανεξάρτητη και ανανεωτική καλλιτεχνική κινηματογραφία.

Το ότι η χώρα μας μετά από χρόνια εσωτερικής διαμάχης ξαναβρήκε την ταυτότητά της στο σταυροδρόμι τριών ηπείρων, πραγματεύεται η ταινία του Σωτήρη Γκορίτσα Απ'το χιόνι δείχνοντας της αποξένωση και το αδιέξοδο των αλβανών προσφύγων και λοιπών φυγάδων. Ο Στέλιος Παυλίδης με την ταινία του Ύποπτος πολίτης μας δείχνει την ιστορία ενός κακοποιού που γίνεται επαναστάτης, αποτυχαίνει και ξαναγίνεται κακοποιός, τονίζοντας ότι η Ελλάδα αντιπροσωπεύει πάντα αντιφατικά ενδιαφέροντα, από τα ιμπεριαλιστικά μέχρι και τα πιο πνευματικά. Το γεγονός ότι η ελληνική πολιτιστική και πολιτισμική ταυτότητα εξαπλώθηκε μέχρι σήμερα παρά τις αντιξοότητες και καταστροφές, αφηγείται ο Νίκος Αναγνωστόπουλος στην ταινία ντοκιμαντέρ-φιξιόν Στα πρόσωπα της Ανατολής κοιμάται ο χρόνος. Ο Μιχάλης Κακογιάννης κατάφερε μέσα σ' αυτά όμως να βρει κάτι το ιδιαίτερο και γενικά αποδεκτό, πράγμα που έκανε τις ταινίες του παγκόσμιες επιτυχίες. Ο Αλέξης Ζορμπάς, ο οποίος σαν διονυσιακή φιγούρα αποτελεί το αντίβαρο στο σύγχρονο "πολιτισμένο" άνθρωπο, δείχνει σε ποιό βαθμό πληρείται η επιταγή των καιρών για διαφωτισμό και σωστό περιεχόμενο, προσφέροντάς τα με τρόπο σχετικά ελαφρύ.

© Γιώργης Φωτόπουλος και ΦΙΛΙΑ, Μετάφραση από τα γερμανικά: Βάσω Σάββα-Κουβέλη

• Δάφνις και Χλόη του Ορέστη Λιάσκου (1930)

• Το αμαξάκι του Ντίνου Δημόπουλου (1957)

• Το κοροϊδάκι της δεσποινίδος του Γιάννη Δαλιανίδη (1960)

• Μανταλένα του Ντίνου Δημόπουλου (1960)

• Αλέξης Ζορμπάς του Μιχάλη Κακογιάννη (1964)

• Τι έκανες στον πόλεμο Θανάση του Ντίνου Κατσουρίδη (1971)

• Ο ψύλλος του Δημήτρη Σπύρου (1990)

• Στο πρόσωπο της ανατολής κοιμάται ο χρόνος του Νίκου Αναγνωστόπουλου (1993)

• Απ'το χιόνι του Σωτήρη Γκορίτσα (1993)

• Τα δελφινάκια του Αμβρακικού του Ντίνου Δημόπουλου (1993)

• Λευτέρης Δημακόπουλος του Περικλή Χούρσογλου (1993)

• Τέλος εποχής του Αντώνη Κόκκινου (1994)

• Ύποπτος πολίτης του Στέλιου Παυλίδη (1994)

• Λιποτάκτες του Γιώργη Φωτόπουλου (1995), μικρού μήκους